nasze zdrowie – kwartalnik dolnośląski

dr Bogusław Stokłosa, członek zarządu ds. lecznictwa w Uzdrowisku Szczawno – Jedlina.” Uzdrowisko Szczawno – Jedlina” S.A. uruchomiło oddział wczesnej rehabilitacji kardiologicznej w Uzdrowiskowym Wielospecjalistycznym Szpitalu Rehabilitacyjnym – Szpital Rehabilitacji Kardiologicznej ?Teresa” w Jedlinie – Zdroju. Nowy Szpital Rehabilitacji Kardiologicznej w styczniu 2009 roku przyjął pierwszych pacjentów. Jest to jeden z najnowocześniejszych szpitali uzdrowiskowych w kraju, do którego przyjmowani są pacjenci bezpośrednio po tzw. ostrych incydentach sercowych i operacjach kardiochirurgicznych. Został wyposażony w najnowocześniejszy sprzęt medyczny podobnie, jak najlepsze specjalistyczne oddziały kardiologii inwazyjnej w kraju. Szpital został zbudowany na bazie danego sanatorium ?Teresa”, które znajdowało się w samym centrum Jedliny – Zdroju. Warunki, w których mieszkają pacjenci, można śmiało porównać ze standardami najlepszych hoteli. Nowy obiekt spełnia, z dużym zapasem, wszelkie najostrzejsze normy i wymagania nie tylko w skali kraju, ale także stawiane przez przepisy unijne.

Stanisław Biernacki specjalista chorób wewnętrznych, kardiolog, specjalista balneologii i medycyny fizykalnej. Szpital Rehabilitacji Kardiologicznej ?Teresa” w Jedlinie – Zdroju.

Historia naturalna choroby niedokrwiennej serca toczy się różnymi ścieżkami. Punktem kulminacyjnym jest tzw. ostry zespół wieńcowy. Ze względu na różnorodne czynniki kończy się on kardiologiczną interwencją w obrębie naczyń wieńcowych, którą pacjenci pospolicie określają ?balonikowanie”, bądź też zabiegiem kardiochirurgicznym wszczepienia bay-pasów. W części przypadków dochodzi jednak do zawału serca, czyli naukowo rzecz ujmując do martwicy mięśnia sercowego. Właśnie taki pacjent po operacji czy interwencji kardiologicznej powinien trafić do nas jak najszybciej po wyjściu ze szpitala. Po podjęciu wczesnej rehabilitacji rokowania pacjenta są dużo lepsze niż w przypadku jej pominięcia Systematyczna rehabilitacja kardiologiczna w tym szczególnie kinezyterapia poprawia wydolność fizyczną, poprzez uruchomienie szeregu fizjologicznych mechanizmów  wpływających na układ krążenia ze zwiększeniem objętości wyrzutowej serca, zwolnieniem częstotliwości skurczów i zmniejszeniem oporu obwodowego naczyń,  jak również poprzez poprawę funkcji śródbłonka, z aktywacją  endogennego tlenku azotu  zmniejsza także niedokrwienie i opóźnia progresję, a nawet może sprzyjać regresji zmian miażdżycowych tętnic wieńcowych. Z tego względu wczesnej rehabilitacji powinni zostać poddani praktycznie wszyscy pacjenci po ostrym zespole wieńcowym.

Red.: Pacjenci po ostrych zdarzeniach kardiologicznych (zawał, operacja kardiochirurgiczna) odczuwają lęk przed dalszym życiem.

S.B.: Boja się nawrotu choroby, nie wiedzą co im wolno robić a czego nie, czy mogą uprawiać jakikolwiek sport, jak się odżywiać, czy mogą nadal być aktywni seksualnie. Dlatego współczesna rehabilitacja kardiologiczna obejmuje nie tylko usprawnienie fizykalne, ale też edukację zdrowotną i opiekę psychologiczną, obejmując swoim działaniem leczenie, rehabilitację i prewencją wtórną. Pacjent musi nauczyć się jak żyć dalej żeby nie dopuścić do nawrotu choroby. Musi wiedzieć, co w jego życiu było do tej pory nie tak, co spowodowało, że zachorował.

Red.: Rehabilitacja szpitalna jest bardzo krótka.

Pacjent jest szybko wypisywany do domu, po to żeby zaczął normalnie żyć, żeby nie oswajał się w szpitalu z chorobą i myślą: jestem ciężko chory. Rehabilitacja szpitalna powinna być kontynuowana w warunkach ambulatoryjnych, pacjent powinien trafić do grupy wsparcia. Tak jest w innych krajach. Pacjenci po ostrych zdarzeniach kardiologicznych spotykają się, grają w koszykówkę pod opieką ratownika medycznego, który w każdej chwili może im udzielić pomocy. U nas, w Polsce rehabilitacja ambulatoryjna praktycznie nie istnieje. Do kardiologa są długie kolejki. Pacjent po wyjściu ze szpitala pozostaje sam, praktycznie bez pomocy.

Red.: Co można zrobić w ciągu 2 – 4 tygodni rehabilitacji?

Naprawdę dużo. Zwiększyć wydolność fizyczną i nauczyć pacjenta żyć inaczej. Nasi pacjenci ćwiczą na sali gimnastycznej, jeżdżą na rowerze stacjonarnym, chodzą na bieżni, ale i uczą się korzystać z regularnych ćwiczeń np. nordic walking. Odpowiednia dawka ruchu ma największe znaczenie w rehabilitacji kardiologicznej, bo w rezultacie powoduje poprawę ukrwienia mięśnia sercowego, obniża ciśnienie i poziom cholesterolu. Równolegle edukujemy pacjentów w zakresie właściwego sposobu życia, uczymy zdrowego odżywiania, zachęcamy do uzyskania i utrzymania właściwej wagi, do zaprzestania palenia papierosów. Nasi pacjenci otrzymują także pomoc psychologiczną.

Red.: Choroba niedokrwienna serca, zawał – wielu osobom po takich wydarzeniach wali się życie.

Ludzie, którzy byli aktywni zawodowo, mieli plany wakacyjne, spłacają kredyty nagle złożeni chorobą nie wiedzą, co dalej robić. To bardzo trudna sytuacja psychiczna dla nich. Większość chorych podejmuje pracę zawodową w ciągu 3 – 6 miesięcy. Zanim do niej wrócą powinni przejść proces rehabilitacji w trakcie, którego nauczą się jak słuchać swojego organizmu i jak troszczyć się o swoje serce po zabiegu. Proces edukacji ułatwia zrozumienie i rozróżnienie istotnych objawów chorobowych od pospolitych dolegliwości. Nie każde kłucie czy duszność oznacza coś złego. S staramy się obniżyć stopień lęku a jednocześnie wzmóc świadomość niebezpiecznych dla życia objawów

Naszym zadaniem jest także identyfikacja tych pacjentów, którzy wymagają dalszego leczenia gdyż u nich choroba rozwija się nadal. U nas na miejscu wszyscy pacjenci w trakcie rehabilitacji mają wykonany cały pakiet badań: 24godzinnye monitorowanie pracy serca metodą holtera, USG serca, próbę wysiłkową na bieżni, badania laboratoryjne, ciśnienie tętnicze  mierzone kilka razy dziennie,  i gdy są do tego wskazania  także inne badania np. glikemia.

Red.: Jeszcze do niedawna uważano, ze mężczyźni chorują ?na serce”.

Teraz mamy więcej kobiet. Jeszcze kilkanaście lat temu, tak jak pani powiedziała, ?na serce” chorowali głównie mężczyźni. Teraz równie często przyjeżdżają kobiety. Panie zaczęły żyć jak mężczyźni: palą papierosy, mają nadwagę, żyją w stresie, nie ruszają się. A po menopauzie, gdy tracą ochronę hormonalną ich stan jest często już taki, że wymagają leczenia operacyjnego. W ciągu ostatnich lat zauważyłem, że coraz młodsze kobiety trafiają na rehabilitację pozawałową.

Red.: Do nowego oddziału rehabilitacji kardiologicznej są przyjmowani pacjenci w ramach kontynuacji leczenia ze skierowaniami lekarskimi z oddziałów: kardiologicznego, kardiochirurgicznego, chorób wewnętrznych, pediatrycznego oraz ze skierowaniami od lekarzy poradni kardiologicznej lub lekarzy poradni rehabilitacyjnej.

Tak. Zasady kierowania do ośrodka rehabilitacji kardiologicznej określił NFZ. Pragnę podkreślić, iż taki Oddział to marzenie każdego lekarza. Mamy tu wszystko łącznie z salą intensywnego nadzoru monitorowaną komputerowo. Możliwość przyjęcia prawie 40 pacjentów i najnowocześniejszy sprzęt diagnostyczno – rehabilitacyjny.

Stanisław Biernacki specjalista chorób wewnętrznych, kardiolog, specjalista balneologii

i medycyny fizykalnej. Szpital Rehabilitacji Kardiologicznej ?Teresa” w Jedlinie – Zdroju.

Według WHO rehabilitacja kardiologiczna jest sumą działań koniecznych do modyfikacji przyczyn leżących u podłoża choroby, stworzeniem optymalnych warunków fizycznych, psychicznych i społecznych w celu umożliwienia choremu utrzymania lub powrotu do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Po raz pierwszy zaobserwowano korzystny wpływ wysiłku fizycznego ponad 200 lat temu. Brytyjski uczony Heberden opisał w 1778 roku przypadek chorego, który codziennie przez pół godziny piłował drzewo i dzięki temu został wyleczony z choroby niedokrwiennej. Pierwsze programy rehabilitacji kardiologicznej, ambulatoryjnej i sanatoryjnej zaczęły pojawiać się w latach 50. i 60 ubiegłego wieku. Prekursorem był Gotthemer, który założył w Izraelu ośrodek, nazywany obecnie kolebką rehabilitacji kardiologicznej. Okres rehabilitacji trwał 5 lat i zauważono zmniejszenie śmiertelności z 12% do 3,6%. Od lat 70 rozszerzono znacznie program rehabilitacji kardiologicznej, uwzględniając oprócz treningu fizycznego także wsparcie psychologiczne, porady dietetyczne, w tym kontrolę wagi i gospodarki lipidowej oraz zerwanie z nałogiem palenia tytoniu. W sferze fizycznej wskazana jest poprawa tolerancji wysiłku, umocnienie wiary chorego we własną sprawność fizyczną, pouczenie o korzyściach stosowania regularnego wysiłku i rozpoznania ograniczeń w wykonywaniu ćwiczeń oraz zaproponowanie programu ćwiczeń domowych.

W Polsce liczba chorych z rozpoznana chorobą wieńcową jest szacowana na 1,5 do 2,5 miliona. Aktualne trendy epidemiologiczne w kraju, oprócz coraz większej liczby ostrych zespołów wieńcowych u ludzi starszych, wynikających ze starzenia się populacji, polegają na obniżeniu granicy wieku wystąpienia pierwszego objawu choroby wieńcowej. Są to najczęściej osoby w średnim wieku, czynne zawodowo. Zwiększa to liczbę chorych, która może zostać wyłączona z aktywnego życia rodzinnego i zawodowego. Realną szansę na przywrócenie sprawności psychofizycznej tym chorym stwarza kompleksowa rehabilitacja kardiologiczna.