Muzykoterapia.

To jedna z odmian arteterapii, czyli terapii poprzez sztukę np. film, muzykę, plastykę, literaturę. Muzykoterapia jest jedną z odmian psychoterapii, fizjoterapii stosującą materiał muzyczny, czyli muzykę w celach diagnostycznych, leczniczych, usprawniających.

Diagnozowanie pacjenta za pomocą muzyki.

Podczas zajęć muzykoterapeutycznych pacjent wchodzi w kontakt z terapeutą, z innymi pacjentami, w kontakt z samym sobą. Podczas zajęć gra, śpiewa, tańczy porusza się. Analizując zachowanie pacjenta, czyli jego ruch, dźwięk, który wydaje można diagnozować jego osobowość, warunki panujące w grupie czy w klasie.

Kto może być poddany muzykoterapii?

Muzykoterapią obejmujemy wszystkie osoby potrzebujące. Dzieci, młodzież, dorosłych, osoby chore, niepełnosprawnych. Niepełnosprawne ruchowo, wzrokowo, słuchowo, upośledzone umysłowo, osoby chore psychicznie, osoby z zaburzeniami neurologicznymi.

Wpływ muzyki na pacjenta.

Muzyka jest tym szczególnym, specyficznym środkiem oddziaływania, który oddziałuje na pacjenta bezpośrednio, działa na jego psychikę. Muzyka pomija kontrolę intelektu. Powoduje u pacjenta zmiany w tętnie, ciśnieniu krwi, w głębokości i częstotliwości oddechu, zmiany w częstotliwości pracy mózgu. Z retrospekcji i obserwacji pacjentów poddanych działaniu muzyki możemy powiedzieć, że muzyka na pewno łagodzi ból, pozwala łatwiej znosić trudy dnia codziennego, pozwala szybciej dochodzić do zdrowia podczas rekonwalescencji.

Muzyka działa niezależnie od woli pacjenta

Przy różnych objawach chorobowych czy rodzajach niepełnosprawności bazujemy na tym, że muzyka pomija kontrolę intelektu i jest tym czynnikiem, który może niezależnie od kontroli, od sposobu odbierania przez pacjenta tej muzyki, działać na jego organizm pozytywnie, ponieważ w tym kierunku muzykoterapia idzie – w kierunku pozytywnego, korzystnego oddziaływania sztuki muzycznej na organizm człowieka.

Efekty muzykoterapii są trudne do zarejestrowania, do zobiektywizowania. Są to często efekty działań wieloletnich, efekty, które są często odroczone w czasie, wplecione w efekty innych działań. Czyli muzykoterapia jest prowadzona w kompleksie działań rehabilitacyjnych, leczniczych, wychowawczych i czasem trudno jest powiedzieć, że to tylko i wyłącznie muzykoterapia przyniosła takie efekty. Czasem tych efektów również nie ma.

Muzyka w muzykoterapii.

Nie ma specyficznej muzyki, nie ma muzyki do terapii. W muzykoterapii stosujemy różne rodzaje muzyki, klasyczną, rozrywkową, jazz, rock, muzykę ludową, filmową, poezję śpiewaną, Przyjmuje się, że należy używać muzyki instrumentalnej ponieważ treść również wnosi pewien zakres informacji. Ale żadnych gatunków muzyki nie wyłączamy. Przed każdym stosowaniem muzyki trzeba ją przetestować słuchając jej powinniśmy sprawdzić, jakie odczucia w nas wywołuje to pozwoli nam świadomie sięgać po określone rodzaje muzyki i świadomie korzystać z walorów terapeutycznych muzyki.

Czy muzyka może człowiekowi zaszkodzić?

Tak, szczególnie muzyka bardzo głośna, bardzo dynamiczna o odtwarzana w wysokich rejestrach lub bardzo niskich. Taka muzyka działa na człowieka jak typowy hałas uliczny. Jeśli jeszcze dodamy do tego stymulację świetlną, wizualną np. światła laserowego w dyskotece to możemy powiedzieć, że ta muzyka ma niekorzystny wpływ na organizm człowieka.

Wskazania do muzykoterapii.

Każdy może być poddany działaniu muzykoterapii, można ją wprowadzić do sal operacyjnych, do ośrodków wychowawczych, do szkół. Nie ma określonych grup pacjentów, dla których muzykoterapia byłaby tylko przeznaczona. Niestety jeszcze dzisiaj wprowadzania muzyki do szpitali, na oddziały rehabilitacyjne czy do sanatorium jest trudne do przeforsowania. Ciężko przekonać personel leczniczy, pedagogiczny by muzykę wprowadzić do danej placówki. Potrzeba edukacji społeczeństwa i środowiska.

Słuchamy muzyki, która sprawia nam przyjemność.

Taka muzyka wywołuje u nas miły nastrój, jesteśmy zrelaksowani, pozytywnie nastawienie, chce się nam pracować, odpoczywać i po prostu żyć. Musi to być muzyka, którą akceptujemy. Nie powinniśmy słuchać muzyki, która nas drażni, irytuje. Wtedy to nie jest muzykoterapia a szkodliwe działanie hałasu na organizm człowieka.

Muzyka jako element manipulacji człowiekiem.

Funkcjonują stereotypy, że muzyka może nieść z sobą złe informacje, że odtwarzana od tyłu niesie szkodliwe impulsy, że manipuluje człowiekiem. To nie muzyka manipuluje tylko człowiek, który się nią posługuje mógłby ją wykorzystać do szkodliwych działań wobec drugiego człowieka. Muzykoterapia to działania korzystnego wpływu muzyki na człowieka. Bądźmy ostrożni, ale też nie przesadzajmy, nie dajmy się zniewolić przekonaniu, że muzyka nami manipuluje lub może być zła.

Muzyka może zmienić nastrój człowieka.

Muzyką możemy poprawić nastrój człowieka. Pacjent sam korzystając z muzyki, która jest dla niego dobra stosuje autoterapię. Nie musi to być muzyka specjalnie wyselekcjonowana, wystarczy by sprawiała nam przyjemność I wcale nie musi to być muzyka klasyczna, mogą to być przeboje młodzieżowe, muzyka filmowa, współczesne adaptacje muzyki klasycznej

Paweł Cyrulko adiunkt w Zakładzie Muzykoterapii Ogólnej i Stosowanej Akademii Muzycznej we Wrocławiu.