dr Lidia Hirnle

Ze względu na znaczący wzrost średniej długości życia coraz więcej kobiet żyje dłużej w wieku pomenopauzalnym. Obecnie kobieta może przeciętnie dożyć wieku 80 lat, a więc spędzić ponad jedną trzecią swojego życia w okresie obniżonego stężenia hormonów kobiecych. Populacja kobiet w wieku pomenopauzalnym stale rośnie: w chwili obecnej w wieku powyżej 50 lat żyje w przybliżeniu 470 milionów kobiet; ocenia się, zatem że liczba ta wzrośnie do 1,2 miliarda w roku 2030. Uważa się ponadto, że wiek menopauzalny będzie osiągało rocznie 25 milionów kobiet.

Dr nauk med. Lidia Hirnle II Katedra Ginekologii i Położnictwa. Klinika Rozrodczości i Położnictwa Akademii Medycznej we Wrocławiu

Menopauzą określa się zaprzestanie miesiączkowania i spadek hormonów. Klimakterium natomiast jest trwającym w czasie procesem stopniowego zanikania czynności jajników, rozpoczynającym się często kilka lat przed i kilka po wystąpieniu menopauzy.

Przeciętny wiek menopauzy to 51 lat (45 – 55 lat).

W okresie klimakterium na skutek obniżenia poziomu hormonów dochodzi do zmian ogólnoustrojowych.

Menopauza – cierpi ciało i cierpi dusza

Objawy neurowegetatywne:

1.     uderzenia gorąca, nagłe pocenie, pocenie nocne

2.     drażliwość, uczucie strachu, bezsenność, parestezje ( mrowienie, swędzenie)

Objawy sercowo – naczyniowe:

Tachykardia, napady dusznicy bolesnej, chwiejne nadciśnienie, zawroty głowy

Zaburzenia psychiczne:

Stany załamania, chwiejność emocjonalna, zobojętnienie

Oprócz dolegliwości ogólnoustrojowych występują zaburzenia związane z bólem, świąd sromu, nawracające stany zapalne pochwy, częste bolesne bądź utrudnione oddawanie moczu.

Połączenie zaburzeń ogólnoustrojowych i dolegliwości miejscowych skutkuje zaburzeniami pożądania i pobudzenia seksualnego.

Menopauza zmiany w obrębie sromu:

1.     spadek stężenia endogennych hormonów płciowych powoduje zmniejszenie grubości skóry, zanik warg sromowych większych i mniejszych.

2.     Zmniejsza się ukrwienie tkanek, co powoduje zmiany wsteczne połączone ze świądem

3.     W wyniku drapania może dochodzić do drobnych urazów i wtórnych infekcji

4.     W tkance łącznej dochodzi do zmniejszenia ilości włókien kolagenowych

Zmiany w obrębie pochwy

1.     Niedobór estrogenów w menopauzie wywołuje zmiany zanikowe w obrębie śluzówki pochwy

2.     Atrofia śluzówki powoduje powstanie licznych szczelin będących przyczyną starczego zapalenia

3.     Stan zapalny może powodować wytworzenie zrostów i przewężeń a nawet zarastanie pochwy

4.     Pochwa staje się krótsza, węższa i mało elastyczna

Badanie pochwy wykazuje obecność suchej, cienkiej błony śluzowej z niewielką ilością fałdów. Głównymi dolegliwościami są: uczucie suchości, świąd, uczucie parcia, czasami plamienia lub krwawienia.

Leczenie

Podstawą leczenia u kobiety w okresie menopauzalnym jest określenie stanu hormonalnego organizmu. Niedobór hormonów może utrudniać lub wydłużać proces leczenia. Oczywiście zasadnicze leczenie powinno być prowadzone zgodne z rozpoznaniem. Zawsze jednak należy rozważyć stosowanie Hormonalnej Terapii Zastępczej lub tez hormonalnych leków dopochwowych jako terapii podstawowej lub wspomagającej.

Decyzje o podjęciu leczenia hormonalnego zawsze podejmuje lekarz wspólnie z pacjentką. Przed wdrożeniem leczenia należy pobrać wymazy cytologiczne, przeprowadzić badanie USG, mammografię, USG sutków. Należy stosować jak najmniejsze, skuteczne terapeutycznie dawki hormonów.

Kobieta stosująca HTZ musi pozostawać pod stała kontrolą lekarska, prowadzić aktywny tryb życia, walczyć z nadwagą.

Dr nauk med. Lidia Hirnle II Katedra Ginekologii i Położnictwa. Klinika Rozrodczości i Położnictwa Akademii Medycznej we Wrocławiu

dr Marek Spaczyński

Profesor dr hab. Marek Spaczyński

Hormonów kobiety nie powinny się bać. Dobrze prowadzona HTZ znacznie podnosi jakość życia kobiety. Istotne jest właściwe ustalenie dawki przyjmowanych przez kobietę hormonów. Obecnie leki stosowane w HTZ zawierają bardzo niskie dawki hormonów. “Niskie dawki” to obniżona zawartość hormonów(estrogenu i progestagenu) w tabletce. Kiedyś stosowano dawki 2 mg estradiolu dziennie. Obecnie, od kilku lat, obserwuje się trend do obniżania dawki estradiolu do 1 mg w tabletce. Odpowiednikiem niskiej dawki w plastrze jest 25 mikrogramów estradiolu.

U 9 na 10 kobiet dawka 1 mg estradiolu wystarczy, aby usunąć objawy przekwitania, takie jak: uderzenia gorąca, potliwość, kołatanie serca, nerwowość, wahania nastroju, zaburzenia snu i inne, a także zabezpiecza przed osteoporozą. Tylko 1 pacjentka na 10 wymaga przepisania jej preparatu o wyższej – 2mg – dawce estradiolu.

Hormonalną terapię stosuje około 7 proc. Polek w okresie pomenopauzalnym, w krajach zachodnich – około 20-30 proc. kobiet. Zdaniem części lekarzy, obawy kobiet przed stosowaniem hormonów wynikają z braku dostatecznej wiedzy.

Długotrwała kuracja hormonalna, polegająca na przyjmowaniu estrogenu, lub estrogenu i progesteronu, pozwala ograniczyć ryzyko chorób serca, osteoporozy, a nawet choroby Alzheimera. Najnowsze amerykańskie badania wykazują, że hormonalna terapia zmniejsza też następstwa udaru mózgu, mogącego prowadzić do poważnych zaburzeń sprawności umysłowej. Łagodzi także uciążliwe symptomy menopauzy takie jak nagłe uderzenia gorąca, zmęczenie czy bezsenność.

Nie ma górnej granicy wieku do stosowania HTZ. Natomiast należy pamiętać, że powinna być ona prowadzona pod ścisłą kontrolą ginekologa-endokrynologa .

Profesor dr hab. Marek Spaczyński