nasze zdrowie – kwartalnik dolnośląski

Choroby układu krążenia są obecnie najpoważniejszym problemem medycznym w krajach rozwiniętych. Szacuje się, że są one przyczyną 48% wszystkich zgonów w Europie i corocznie odpowiadają za śmierć około 4 mln. osób. Choroby układu krążenia są niestety najczęstszą przyczyną zgonów u osób poniżej 65-tego roku życia.

Dr n.med. Krzysztof Namięta Specjalista Kardiochirurg, dr n. med. Jacek Skiba Specjalista Kardiochirurg

W Polsce podobnie jak w całej Europie prawie połowa zgonów mężczyzn (46%) i ponad połowa zgonów kobiet (56%) jest spowodowana chorobami układu krążenia, wyprzedzając znacznie śmiertelność będącą wynikiem chorób nowotworowych, urazów i zatruć.

Miażdżyca

Najważniejszą z punktu widzenia częstotliwości i skutków występowania jest choroba niedokrwienna serca. Spowodowana jest zaburzeniami w przepływie krwi przez naczynia wieńcowe serca. Główną przyczyną jej występowania jest miażdżyca, czyli proces chorobowy polegający na systematycznym zwężaniu światła naczyń wieńcowych przez blaszki i złogi  miażdżycowe, powstające w ścianie naczyń wieńcowych. Dochodzi wówczas do zmniejszenia ilości przepływającej przez nie krwi, co pogarsza ukrwienie mięśnia sercowego.

Zawał

Skrajnym efektem niedokrwienia jest zawał mięśnia sercowego spowodowany zamknięciem naczynia wieńcowego. Przebieg zawału zależy od wielu czynników, lecz bezpośrednio związany jest z ilością zamkniętych naczyń i tym samym rozległością obszaru objętego niedokrwieniem. W zależności od tych czynników przebieg zawału może być bardzo zróżnicowany. Od stosunkowo niewielkich dolegliwości bólowych i zaburzeń rytmu pracy serca przy zamknięciu małych naczyń wieńcowych i ograniczonej strefie zawału, aż po nagły zgon sercowy w przypadku szybko postępującego zamknięcia jednego z głównych naczyń wieńcowych.

Szybka pomoc

Dzięki coraz większej liczbie ośrodków kardiologicznych dysponujących możliwościami wykonania diagnostyki inwazyjnej serca ( koronarografia ) wzrosły szanse na odpowiednio wczesne podjęcie leczenia inwazyjnego. W części przypadków, przy stwierdzeniu odpowiednich warunków technicznych możliwe jest wykonanie przezskórnej plastyki naczyń wieńcowych (PTCA), jednakże w dużej części przypadków konieczne jest przeprowadzenie zabiegu pomostowania naczyń wieńcowych, popularnie nazywane ?wszczepianiem bajpasów” ( od angielskiego ? bypass” ).

Bajpasy

Zabieg ten polega na ominięciu zmiany zwężającej światło naczynia poprzez wszycie zastępczego naczynia krwionośnego poza tą zmianę. Naczynie to w części bliższej wszywa się do aorty. Tworzy się w ten sposób swoistego rodzaju pomost. Zastępczymi naczyniami krwionośnymi pełniącymi role pomostów są własne naczynia chorego pobierane z innych regionów ciała. Najczęściej są to: tętnice piersiowe wewnętrzne oraz żyła odpiszczelowa.

W zależności od zakresu wykonywanego zabiegu stosowane są różne techniki operacyjne:

- klasyczna, z zastosowaniem krążenia pozaustrojowego i zatrzymaniem akcji serca na czas wszywania pomostów,

- bez zastosowania krążenia pozaustrojowego ( OPCAB ), kiedy to pomosty są wszywane na bijącym sercu,

- operacje małoinwazyjne, z  zastosowaniem technik torakoskopowych ( MIDCAB ), stosowane w wybranych przypadkach, kiedy pomostowanie polega na połączeniu jedynie tętnicy piersiowej wewnętrznej z naczyniem wieńcowym.

Kompleksowe leczenie choroby wieńcowej jest związane także z przeprowadzaniem zabiegów naprawczych w sytuacjach, kiedy wystąpiły powikłania dokonanego wcześniej zawału mięśnia sercowego. Do tego typu zabiegów należą operacje pozawałowych tętniaków komór serca, niedomykalności zastawki dwudzielnej, oraz pozawałowych ubytków w przegrodzie międzyprzedsionkowej.

Zastawki serca

Kolejna grupa chorób wymagająca leczenia operacyjnego to wady zastawek serca. W tej dużej grupie schorzeń mamy do czynienia z nabytą, rzadziej wrodzoną dysfunkcją zastawek, co w efekcie powoduje narastanie niewydolności krążeniowo-oddechowej. Na określonym klinicznie etapie zaawansowania wady zastawkowej konieczne jest leczenie operacyjne, jako jedyny skuteczny sposób zapobieżenia narastaniu niewydolności serca.

W zależności od rodzaju wady i stopnia jej zaawansowania przeprowadza się zabiegi naprawcze polegające na wykonaniu plastyki zastawkowej, lub dokonuje się wymiany zastawek. W chwili obecnej stosowane są zastawki mechaniczne i biologiczne.

Obok chorób zajmujących bezpośrednio mięsień sercowy kardiochirurgia zajmuje się leczeniem zmian w zakresie aorty piersiowej, najczęstszym wykonywanym zabiegiem w tym zakresie jest wymiana części aorty wstępującej w przypadku rozpoznania tętniaka tej części aorty.

Wielokrotnie pacjenci kwalifikowani do leczenia kardiochirurgicznego z powodu stwierdzenia zmian miażdżycowych w zakresie tętnic dogłowowych wymagają ich operacyjnego usunięcia ( endarterektomi ), co jest przeprowadzane jako zabieg wykonywany na dwa – trzy tygodnie przed zabiegiem kardiochirurgicznym, lub jednoczasowo w sytuacji kiedy tego wymaga stan pacjenta.

Wszystkie przedstawione powyżej rodzaje zabiegów kardiochirurgicznych i z zakresu chirurgii naczyniowej wykonywane są w Oddziale Kardiochirurgii 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu.

Dr n.med. Krzysztof Namięta Specjalista Kardiochirurg,

Dr n. med. Jacek Skiba Specjalista Kardiochirurg