nasze zdrowie – kwartalnik dolnośląski

Dr Jerzy Sokołowski

Prostata(stercz, gruczoł krokowy) jest gruczołem zlokalizowanym pod pęcherzem moczowym, który tworzy tzw. cewkę sterczową. Jej zadaniem jest produkcja niektórych płynów nasienia, które m.in. ochraniają i odżywiają plemniki. Wydzielane poprzez gruczoł przycewkowy substancje ochraniają przed wysychaniem cewkę moczową.

Red.: Gruczoł krokowy (prostata) rozwija się już w życiu płodowym, jest stymulowany do rozwoju przez hormony męskie (androgeny).

J.S.: Najistotniejszy z nich to testosteron. Do kolejnego znaczącego wzrostu prostaty dochodzi w okresie dojrzewania, następnie po osiągnięciu prawidłowych rozmiarów pozostaje ona w swoim kształcie dopóki w organizmie obecne są prawidłowe proporcje męskich hormonów. U starszych mężczyzn część prostaty sąsiadująca z cewką moczową często ma tendencję do wzrostu, dochodzi wtedy do przerostu gruczołów przycewkowych w prostacie co określa się jako łagodny rozrost gruczołu krokowego. Może to powodować trudności z oddawaniem moczu.

Red.: Jakie są czynniki ryzyka?

J.S.: nie są znane rzeczywiste przyczyny zachorowania na raka prostaty, naukowcy wyodrębnili jednak kilka czynników, które zwiększają szanse rozwoju tej choroby. Są to: brak ruchu,dieta amerykańska

(fast foody, mięso, tłuszcze), wiek ( zachorowania na raka prostaty wzrastają po przekroczeniu 50 r.ż.), predyspozycje rodzinne (rak prostaty może rozwijać się u różnych osób należących do tej samej rodziny, co sugeruje szerzenie się choroby poprzez materiał genetyczny zachorowania bardziej niż chory ojciec. Najbardziej narażone są osoby, które mają w rodzinie więcej niż jeden przypadek raka prostaty.) Ale tak naprawdę nadal nie wiadomo, co konkretnie powoduje rozwój choroby. Dzięki badaniom znane są niektóre czynniki ryzyka, naukowcy starają się wyjaśnić jak wpływają one na zdrową komórkę prostaty powodując jej transformację w komórkę rakową. Ponieważ nie jest znana dokładna przyczyna powstania raka prostaty, nie wiadomo jak przeciwdziałać powstaniu większości przypadków tej choroby. Większości czynników ryzyka, takich jak wiek, rasa czy zachorowania w rodzinie nie możemy w żaden sposób modulować.

Red.: Czyli istnieje możliwość redukcji ryzyka zachorowania poprzez zmianę codziennej diety?

Badanie per rectum

J.S.: Dowodem na skuteczność tych działań są obserwacje populacji, które w swojej diecie mają pokarmy oparte na roślinach, a także produkty zbożowe, ryż, makaron, fasolkę oraz ograniczają spożywanie mięsa czerwonego, zwłaszcza o dużej zawartości tłuszczów.  Zachowanie tego rodzaju diety obniża również ryzyko zachorowania na inne nowotwory oraz choroby układu krążenia. Pomidory (surowe, gotowane lub przetworzone np sosy pomidorowe), soja, potrawy z soji, rośliny zawierające fitosterole, grejpfruty różowe oraz melony zawierają duże ilości likopenu, substancji podobnej do witamin, która hamuje proces oksydacji (niszczenia) DNA co zapobiega powstaniu raka prostaty. Przedstawiciele rasy żółtej, którzy odżywiają się właśnie w taki sposób, dużo rzadziej chorują na raka prostaty. Oczywiście jeśli żyją w swoim środowisku naturalnym np. w Chinach i Japonii, bo po przeprowadzce do USA i zmianie diety, ilość zachorowań gwałtownie rośnie.

Red.: Jak można zapobiec temu rodzajowi nowotworu?

J.S.: Po pierwsze, podejmować działania mające na celu utrzymanie organizmu w dobrym stanie zdrowia. Sport, odpowiednie odżywianie się (dieta bogata w witaminy i błonnik roślinny, a uboga w tłuszcze i cukier) i aktywne życie wzmacniają odporność ustroju. Po drugie – zgłaszać się na regularne badania począwszy od 45 roku życia. Badanie palpacyjne gruczołu krokoweg nie wystarcza, zawsze musi być ono uzupełnione badaniem PSA.

Red.: Jeszcze niedawno do badań zachęcano dopiero 50- latków.

J.S.: To obniżenie wieku wynika z faktu, że coraz więcej mamy zachorowań na raka prostaty u ludzi młodszych. Co więcej, ogniska mikronowotworowe w sterczu stwierdza się u około 25% mężczyzn poniżej 30 roku życia, którzy zginęli z innych powodów niż rak prostaty. Oczywiście nie oznacza to, że u każdego z nich rozwinąłby się nowotwór. Średnio zachorowanie wystąpiłoby u 1 na 10 mężczyzn, u których stwierdzono niewielkie ogniska nowotworowe. Dlatego na badania zapraszamy coraz młodszych mężczyzn, szczególnie tych, którzy zauważyli jakiekolwiek zmiany w sposobie oddawania moczu.

Red.: Jakie są metody leczenia raka prostaty?

J.S.: Najbardziej skutecznym jest leczenie chirurgiczne uzupełnione – w razie potrzeby – hormonoterapią, radioterapią lub chemioterapią. W początkowym stadium choroby alternatywnym leczeniem ( o podobnej skuteczności) jest radioterapia pod postacią brachyterapii. Polega ona na wprowadzeniu do gruczołu krokowego na stałe izotopów. Ten sposób leczenia minimalizuje skutki uboczne terapii. Jest ona mniej inwazyjna niż zabieg operacyjny. W stadium bardziej zaawansowanym wskazany jest zabieg operacyjny gdyż po radioterapii nie wiemy czy wszystkie komórki nowotworowe zostały zniszczone. Nie ma tez możliwości zbadania okolicznych węzłów chłonnych. Chemioterapie natomiast stosuje się w przypadku hormonoodporności nowotworu i gdy wykazuje on cech progresji.

Red.: Czy mężczyzna może żyć bez prostaty?

J.S.: Chirurgiczne usunięcie gruczołu jest ostatecznym rozwiązaniem. Ponieważ nie jest możliwe usunięcie z prostaty samego guza, dlatego usuwa się cały narząd. Chociaż prostata jest ważnym narządem, to jednak nie jest niezbędna i po jej usunięciu mężczyzna może prowadzić prawie normalne życie, ale musi postępować według wskazówek lekarza. Oczywiście mogą wystąpić zaburzenia w oddawaniu moczu czy zaburzenia wzwodu.

Dr Jerzy Sokołowski ordynator Oddziału Urologicznego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego we Wrocławiu

Profesor Wojciech Witkiewicz: Laser GreenLight to jedyne tak wysokiej klasy urządzenie do usuwania raka prostaty i kruszenia kamieni nerkowych, na Dolnym Śląsku. Laser doprowadza światłowodem do pęcherza moczowego przez specjalny cystoskop z prostym kanałem pracy zielone światło, które punktowo niszczy tkankę ŁRS. Zabieg jest całkowicie bezkrwawy a penetracja światła laserowego sięga na głębokość 0,8 cm co zapobiega ewentualnej perforacji torebki stercza. U większości chorych po zabiegu nie pozostawia się cewnika w pęcherzu moczowym. Pacjent może opuscić szpital w 2 do 3 godzin po ustąpieniu objawów znieczulenia.

Technika PVP – Fotoselektywne odparowywanie prostaty jest nową, rewolucyjną techniką leczenia prostaty – rewolucyjność jej polega na minimalnej inwazyjności techniki.
System chirurgii PVP nazwany GREENLIGHT PV wykorzystuje specjalnie zaprojektowany laser KTP (tzw. “zielony laser”) oraz światłowód. Metoda laserowego odparowania ŁRS metodą PVP, laserem potasowo-tytanowo-fosforowym, jest obecnie najnowocześniejszym sposobem leczenia gruczolaka stercza. Zabieg wykonany przy użyciu lasera jest dosyć drogi (ok. 9 tys. zł), ale skraca pobyt pacjenta w szpitalu do jednego dnia i jako niskoinwazyjny, minimalizuje skutki uboczne zabiegu. Obecnie negocjujemy z NFZ zasady finansowania tych operacji.